Poradnik · Zespół BOKKA

Płyta PIR 2, 3 i 5 cm — gdzie cienka izolacja ma sens, a gdzie nie

Płyta PIR 2, 3 i 5 cm — gdzie cienka izolacja ma sens, a gdzie nie

Miarka pokazuje trzy centymetry. Tyle zostało między starą wylewką a progiem drzwi balkonowych i nie przybędzie ani milimetr.

Wpisujesz więc w wyszukiwarkę „płyta PIR 3 cm”. Potem „2 cm”. Na koniec, już bez przekonania, „1 cm”. I zostajesz z pytaniem, na które sama karta produktu nie odpowie: czy tak cienka izolacja cokolwiek daje?

Daje — więcej, niż sugeruje grubość, ale tylko w określonych miejscach. Bliźniaczy tekst rozkłada na części płytę PIR 15 cm; ten zaczyna z drugiego końca skali. Najpierw liczby dla 20, 30, 40 i 50 mm, potem przegrody.

Ile daje 20, 30, 40 i 50 mm? Policzmy

Wzór mieści się w jednej linijce: R = d / λ. Litera d to grubość w metrach, λ — deklarowany współczynnik przewodzenia ciepła, a R to opór cieplny: im wyższy, tym wolniej ciepło ucieka przez warstwę. Dla termPIR® AL λD = 0,022 W/(m·K) w całym zakresie grubości, więc najcieńsza płyta daje:

R = 0,020 / 0,022 = 0,91 m²·K/W

Sama liczba niewiele mówi, dlatego obok stoi styropian. Przyjęliśmy te same wartości, na których liczy nasze narzędzie do zamiany styropianu na PIR: λ = 0,040 W/(m·K) dla białego i 0,031 W/(m·K) dla grafitowego.

Grubość termPIR® ALR = d/λ [m²·K/W]U samej warstwy [W/(m²·K)]Biały styropian o tym samym RGrafitowy styropian o tym samym R
20 mm0,911,10ok. 36 mmok. 28 mm
30 mm1,360,73ok. 55 mmok. 42 mm
40 mm1,820,55ok. 73 mmok. 56 mm
50 mm2,270,44ok. 91 mmok. 70 mm

U to współczynnik przenikania ciepła, odwrotność oporu: im niższy, tym lepiej. Całość to nasz rachunek, czyli szacunek. Producent deklaruje dla tych grubości opór RD = 0,90, 1,35, 1,85 i 2,30 m²·K/W — różnice na drugim miejscu po przecinku to kwestia zaokrągleń deklaracji.

Po doliczeniu oporów przejmowania ciepła na obu powierzchniach jego tabele podają dla ściany U = 0,93, 0,66, 0,50 i 0,40 W/(m²·K). Tok liczenia całej przegrody opisuje poradnik jak obliczyć współczynnik U, a gotowy układ warstw sprawdzi kalkulator U-value.

Z tabeli płyną dwa wnioski. Pierwszy: w przeliczeniu na centymetr cienka izolacja nie jest półśrodkiem — płyta PIR 5 cm zastępuje dziewięć centymetrów białego styropianu.

Drugi: na tym końcu skali każdy centymetr pracuje najmocniej. Przejście z 20 na 40 mm obniża U warstwy o połowę. Szersze zestawienie materiałów znajdziesz w porównaniu PIR, styropianu i wełny.

Płyta PIR 1 cm — czy taka w ogóle istnieje?

Krótko: nie. Oferta termPIR® AL zaczyna się od 20 mm i kończy na 250 mm. Centymetrowej płyty nie ma ani w sklepie, ani w karcie technicznej.

Niewiele byś zresztą na niej zyskał. Z tego samego wzoru 10 mm dałoby R ≈ 0,45 m²·K/W, czyli tyle, co niespełna dwa centymetry białego styropianu.

Jeśli naprawdę masz tylko centymetr, problem leży w układzie warstw, nie w doborze płyty. Zapytaj doradcę, zanim cokolwiek zamówisz.

Pod krokwiami: cienka warstwa, która domyka dach

Tu cienkie płyty są u siebie. Izolacja ułożona między krokwiami ma słaby punkt — same krokwie. Drewno przewodzi ciepło kilka razy lepiej niż pianka (λ około 0,14 wobec 0,022 W/(m·K)), więc każda krokiew to pasek gorszej przegrody biegnący przez całą połać.

Ciągła warstwa płyt pod krokwiami ten pasek przykrywa. Katalog producenta stawia jeden warunek: co najmniej 40 mm. Płyta PIR 2 cm i płyta PIR 3 cm są tu za cienkie.

Efekt widać w liczbach z tego samego katalogu. Układ 150 mm między krokwiami plus 40 albo 50 mm pod nimi daje U = 0,13 W/(m²·K), z zapasem wobec 0,15 wymaganego od dachu. Przy 120 + 50 mm wychodzi 0,16, przy 100 + 50 mm — 0,18. Cienka warstwa domyka wynik, ale grubej nie zastąpi.

Kolejność warstw, paroizolację i mocowanie opisuje karta systemu dach skośny termPIR® podkrokwiowo.

Strop, podłoga, ściana działowa: gdy brakuje centymetrów

Druga nisza to przegrody wewnątrz domu. Gdy dwie kondygnacje albo dwa pomieszczenia różnią się temperaturą o co najmniej 8°C, Warunki Techniczne (WT 2021) wymagają od stropu i ściany między nimi U ≤ 1,00 W/(m²·K). Tabela doboru producenta wskazuje tu 20 mm termPIR® AL.

W stropie to układ pływającej podłogi, czyli wylewki oddzielonej od konstrukcji warstwą izolacji; katalog pokazuje go w grubościach 20–80 mm. Te same grubości występują w ścianie działowej na stalowym ruszcie.

Uwaga, bo łatwo to pomylić. Strop nad pomieszczeniem nieogrzewanym — piwnicą, garażem, przejazdem — to inna kategoria: wymaganie 0,25 W/(m²·K), czyli 90 mm, nie 20. Ten przypadek rozpisaliśmy w poradniku o ociepleniu stropu piwnicy.

A podłoga na gruncie? W nowym domu cienka płyta jej nie załatwi: 0,30 W/(m²·K) to według tego samego katalogu 70 mm, a w praktyce układa się więcej.

Inaczej wygląda remont, w którym wysokość dyktują progi i drzwi. Jeśli wejdzie tylko 40–50 mm, dostajesz opór siedmiu–dziewięciu centymetrów białego styropianu. To kompromis, nie standard — policz go, zanim zalejesz wylewkę. Warstwy od gruntu po posadzkę opisuje tekst o ociepleniu podłogi na gruncie.

Pod wylewką liczy się jeszcze naprężenie ściskające, czyli nacisk, przy którym płyta ugina się o 10% grubości. Aktualna deklaracja termPIR® AL podaje CS(10/Y)120, czyli co najmniej 120 kPa; zanim zalejesz wylewkę, potwierdź wartość dla swojej grubości w karcie technicznej.

Garaż, warsztat, budynek gospodarczy: przepis sam schodzi z grubością

Wymagania WT 2021 zależą od temperatury, którą utrzymujesz w środku. Dom ma co najmniej 16°C i stąd znane liczby: 0,20 dla ściany, 0,15 dla dachu. Im chłodniejsze wnętrze, tym łagodniejszy przepis.

Tam, gdzie utrzymujesz od 8 do 16°C — warsztat, garaż z dogrzewaniem — ściana zewnętrzna ma mieć U ≤ 0,45 W/(m²·K), a dach 0,30. Tabela producenta przekłada to na 50 i 80 mm termPIR® AL. Poniżej 8°C wymagania spadają do 0,90 dla ściany i 0,70 dla dachu, czyli do 30 i 40 mm.

W garażu blaszanym celem bywa zresztą nie przepis, tylko komfort i mniej skroplin na blasze — wtedy rozsądny zakres to 50–80 mm. Ruszt, wentylację i wykończenie opisuje poradnik jak ocieplić garaż blaszany. Mowa o docieplaniu tego, co już stoi; nowy garaż czy budynek gospodarczy stawia się zwykle z płyt warstwowych, a to osobny wyrób i osobna rozmowa.

Przy cienkich płytach trzeba jeszcze znać klasę reakcji na ogień, czyli ocenę zachowania materiału w kontakcie z płomieniem. Sama płyta termPIR® AL ma klasę F w grubościach 20–40 mm i klasę E od 50 mm. Jeśli garaż przylega do domu, wymagania przeciwpożarowe ustal z projektantem.

Gdzie cienka płyta to pozorna oszczędność

Dach i ściana zewnętrzna ogrzewanego domu — jeśli cienka płyta ma tam być jedyną warstwą izolacji. Rachunek jest bezlitosny: płyta PIR 5 cm daje w przegrodzie U około 0,40 W/(m²·K) przy wymaganiu 0,15 dla dachu i 0,20 dla ściany. To nie jest „trochę za mało”: dla dachu ponad dwa i pół raza więcej uciekającego ciepła, niż dopuszcza przepis, dla ściany dwa razy więcej.

Żeby spełnić wymaganie jedną warstwą, tabela producenta wskazuje 150 mm na dach i 110 mm w ścianie trójwarstwowej. „Pięćdziesiątka” kupiona zamiast właściwej grubości nie jest oszczędnością, tylko wydatkiem do powtórzenia.

Drugi pozorny skrót to elewacja. Cienka płyta z okładziną aluminiową pod tynk nie zadziała w żadnej grubości. Do ocieplenia metodą ETICS, czyli z klejem, siatką i tynkiem cienkowarstwowym, służy wyłącznie termPIR® ETX z welonem szklanym, w systemie wg ETA 17/0066. Okładzina AL jest gazoszczelna i do takiego układu się nie nadaje.

Trzeci to ściana od środka. Docieplenie od wewnątrz płytą z okładziną aluminiową nie jest standardem: wymaga analizy wilgotnościowej przegrody i ciągłej paroizolacji, więc zanim cokolwiek przykleisz, porozmawiaj z doradcą technicznym. Do pracy od strony pomieszczenia pomyślany jest inny wyrób — termPIR® AL GK, płyta PIR fabrycznie zespolona z płytą gipsowo-kartonową 12,5 mm.

Formaty, krawędzie i paczki: co dokładnie zamawiasz

Cienkie płyty termPIR® AL mają te same dwa formaty co grube: 600 × 1200 mm i 2400 × 1200 mm. Mały łatwiej wnieść na poddasze i dociąć, duży daje mniej styków.

Różnią się za to krawędziami. FIT to krawędź płaska, LAP — schodkowa, układana na zakład, TAG — pióro-wpust, czyli zamek na obwodzie płyty. Nie każda jest dostępna w każdej grubości: 20 mm występuje tylko jako FIT, 30 mm jako FIT albo LAP, a komplet trzech krawędzi zaczyna się od 40 mm. Przy LAP i TAG pamiętaj, że powierzchnia krycia jest o 2–4% mniejsza niż wymiar płyty.

Płyty kupuje się pełnymi paczkami, a przy cienkich grubościach paczka to sporo metrów:

  • 20 mm — 24 płyty: 17,28 m² w formacie 600 × 1200 mm albo 69,12 m² w 2400 × 1200 mm,
  • 30 mm — 16 płyt: 11,52 m² albo 46,08 m²,
  • 40 mm — 12 płyt: 8,64 m² albo 34,56 m²,
  • 50 mm — 10 płyt: 7,2 m² albo 28,8 m².

Przy małych robotach to ma znaczenie: na jedną ściankę paczka dużego formatu „dwudziestki” będzie o kilkadziesiąt metrów za duża. Policz powierzchnię z zapasem na docinki — metodę podaje tekst ile płyt PIR potrzeba i jak to policzyć — i dobierz format do metrażu. Jak z paczek robi się budżet, pokazuje poradnik ile kosztuje płyta PIR za m².

Nie każda kombinacja grubości, formatu i frezu leży na magazynie — część jest na zamówienie. Aktualny stan pokazuje karta termPIR® AL w sklepie, a całą rodzinę — kategoria płyty izolacyjne PIR.

Do koszyka dołóż taśmę aluminiową. Okładzina płyty — cienki laminat papieru i aluminium, około 0,1 mm, nie blacha — jest gazoszczelna, ale szczelną warstwę tworzy dopiero po zaklejeniu styków. Grubości, dostępność i ceny wszystkich wariantów widać w sklepie BOKKA.

Cienka płyta to narzędzie do konkretnej roboty

Płyta PIR 2, 3 i 5 cm nie jest słabszą wersją grubej. To osobne narzędzie: do drugiej warstwy pod krokwiami (od 40 mm), do stropu między kondygnacjami, do chłodniejszych pomieszczeń i wszędzie tam, gdzie centymetr wysokości jest wart więcej niż centymetr izolacji. Na dachu i ścianie domu, jako jedyna warstwa, przegrywa z arytmetyką.

Kolejność jest ta sama co przy grubych płytach: najpierw przegroda i jej wymaganie, potem R = d/λ, na końcu grubość, krawędź i format.

🤝 Skontaktuj się z doradcą technicznym BOKKA — sprawdzimy, czy w Twojej przegrodzie cienka płyta wystarczy, i dobierzemy grubość, frez i format termPIR® AL.


Źródła:

  • Karta techniczna i Deklaracja Właściwości Użytkowych termPIR® AL (DoP nr termPIR/AL/18) — λD, grubości 20–250 mm, profile FIT / LAP / TAG
  • Folder termPIR® 2025 (Gór-Stal) — opór cieplny RD i współczynnik U, klasy reakcji na ogień, minimalne grubości frezów LAP i TAG
  • Katalog techniczny płyt izolacyjnych termPIR® — Budynki Mieszkalne (Gór-Stal) — grubości wg WT 2021, układ podkrokwiowy, strop międzykondygnacyjny
  • EN 13165+A2 — Wyroby do izolacji cieplnej ze sztywnej pianki poliuretanowej
  • EN ISO 6946 — Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła
  • Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT 2021)

Najczęstsze pytania

Czy istnieje płyta PIR 1 cm?
Nie. Oferta termPIR® AL zaczyna się od 20 mm i sięga 250 mm — centymetrowej płyty nie ma w sprzedaży. Niewiele by zresztą dała: 10 mm przy λD = 0,022 W/(m·K) to R ≈ 0,45 m²·K/W, czyli tyle, co niespełna 2 cm białego styropianu. Jeśli masz do dyspozycji tylko centymetr, skonsultuj układ warstw z doradcą.
Ile styropianu zastępuje płyta PIR 5 cm?
Płyta termPIR® AL 50 mm ma opór R = 2,27 m²·K/W. Taki sam opór daje około 91 mm białego styropianu (λ = 0,040 W/(m·K)) albo około 70 mm grafitowego (λ = 0,031 W/(m·K)). To rachunek z samych współczynników λ — wiążące są wartości z kart technicznych konkretnych wyrobów.
Czy płyta PIR 5 cm wystarczy na dach albo ścianę domu?
Jako jedyna warstwa — nie. 50 mm daje U około 0,40 W/(m²·K), a WT 2021 wymaga 0,15 dla dachu i 0,20 dla ściany zewnętrznej ogrzewanego budynku. Cienka płyta sprawdza się jako druga warstwa, na przykład pod krokwiami, gdzie minimum to 40 mm, a nie jako samodzielne ocieplenie.
Jakie krawędzie mają płyty PIR 2, 3 i 5 cm i ile jest ich w paczce?
Płyta 20 mm występuje tylko z krawędzią płaską FIT, 30 mm — jako FIT lub schodkowa LAP, a 40 i 50 mm także z zamkiem pióro-wpust TAG. W paczce są odpowiednio 24, 16, 12 i 10 płyt (dla 20, 30, 40 i 50 mm), w formatach 600 × 1200 mm i 2400 × 1200 mm. Płyty zamawia się pełnymi paczkami.

Powiązane produkty i systemy

Przeczytaj również